Marsda hayot izlaydigan robot it: “ANYmal” qurilmasi yangi kosmik tadqiqotlar davrini boshlab berishi mumkin

Shveytsariyalik olimlar kelajakda Marsni o‘rganishda inqilob qilishi mumkin bo‘lgan yarim avtonom robot itni sinovdan o‘tkazmoqda. ANYmal nomli ushbu qurilma an’anaviy roverlardan farqli ravishda to‘rt oyoqda harakatlanadi va murakkab relyeflarda mustaqil ishlashga mo‘ljallangan.

Robot Basel universiteti olimlari tomonidan maxsus yaratilgan “Mars laboratoriyasi”da sinovdan o‘tkazildi. Bu poligon Mars va Oy yuzasini taqlid qiluvchi toshli va changli muhitdan iborat bo‘lib, real kosmik sharoitlarga maksimal darajada yaqinlashtirilgan.

ANYmal’ning asosiy vazifasi — mustaqil harakatlanish, ilmiy jihatdan muhim toshlarni aniqlash, ularni tahlil qilish va natijalarni uzatishdan iborat. Robotga maxsus mikroskopik kamera va Raman spektrometri o‘rnatilgan bo‘lib, u toshlarning kimyoviy tarkibini aniqlash imkonini beradi.

Sinovlar davomida robot bir nechta turdagi minerallarni, jumladan gips, karbonatlar, bazalt, shuningdek Oyga o‘xshash dunit va anortozit kabi jinslarni aniqlashga muvaffaq bo‘ldi. Eng e’tiborlisi, ANYmal bu vazifalarni to‘liq avtonom rejimda 12–23 daqiqa ichida bajargan, holbuki inson tomonidan boshqarilganda xuddi shu ishlar 41 daqiqa vaqt olgan.

Hozirgi Mars roverlari odatda Yer bilan doimiy aloqada ishlaydi va kuniga atigi bir necha yuz metr harakatlana oladi. ANYmal kabi robotlar esa mustaqil qaror qabul qilish qobiliyati tufayli tadqiqot tezligini bir necha barobar oshirishi mumkin.

Bundan tashqari, oyoqli robotlar to‘siqlardan oshib o‘tish va notekis relyefga moslashish imkoniga ega. Bu esa ularni g‘ildirakli roverlar yetib bora olmaydigan hududlarga ham kirib borishga imkon beradi.

Tadqiqotchilar fikricha, kelajakda bunday robotlar oddiy vosita emas, balki kosmik missiyalarning to‘laqonli ishtirokchisiga aylanishi mumkin. Ular biosignaturalar — ya’ni qadimiy hayot izlarini ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan kimyoviy belgilarni mustaqil ravishda izlash imkoniga ega bo‘ladi.

Shu tariqa, ANYmal kabi texnologiyalar Marsda va boshqa sayyoralarda hayot izlarini topish jarayonini sezilarli darajada tezlashtirishi va insoniyatning kosmos haqidagi bilimlarini yangi bosqichga olib chiqishi mumkin.