Nima uchun samolyotda smartfonlarni “polet”ga qo‘yish so‘raladi? Ularni o‘chirmasa nima bo‘ladi?

Bugungi kunda hayotimizni smartfonlarsiz tasavvur qilish qiyin. Hatto o‘n ming metr balandlikda, bulutlar uzra uchib ketayotganimizda ham ijtimoiy tarmoqlardan uzilmaslikni, sevimli videolarimizni tomosha qilishni istaymiz. Biroq har gal samolyot o‘rindig‘iga joylashganimizda, ekipaj a’zolaridan bir xil talabni eshitamiz: “Iltimos, barcha elektron qurilmalarni parvoz rejimiga o‘tkazing”.

Xo‘sh, bu shunchaki ehtiyotkorlikmi yoki aviatsiya xavfsizligi uchun o‘ta muhim shartmi? Agar telefonni o‘chirmasak, haqiqatan ham samolyot halokatga uchrashi mumkinmi? Daryo ushbu savollarga oydinlik kiritdi.

Hamma gap radio signallarida

Smartfonlarimiz doimiy ravishda yerdagi aloqa minoralari bilan signal almashib turadi. Yer yuzida bu jarayon mutlaqo zararsiz. Ammo osmonda, samolyot soatiga 800-900 km tezlikda harakatlanayotganida vaziyat keskin o‘zgaradi.

Telefoningiz signal topish ilinjida pastdagi yuzlab aloqa minoralariga baravar “hujum” qiladi. Balandlik va tezlik tufayli smartfon eng yaqin aloqa nuqtasini topishga qiynaladi va o‘z signal kuchini maksimal darajaga ko‘taradi. Mana shu kuchli radio to‘lqinlar samolyotning o‘ta sezgir navigatsiya va radioaloqa tizimlariga xalaqit berishi mumkin.

Garchi zamonaviy laynerlar tashqi ta’sirlardan mukammal himoyalangan bo‘lsa-da, aviatsiya qoidalarida “ehtimoliy xavf” degan tushuncha bor va uni minimallashtirish har bir uchuvchining burchidir.

Nega oddiy qo‘ng‘iroq qilish ham mumkin emas?

Nega aynan qo‘ng‘iroq qilish taqiqlangan? Tasavvur qiling, samolyot bortida 200 nafar yo‘lovchi bor va ularning hammasi telefonda gaplashishga urinyapti. Ulardan tarqalayotgan signallar yig‘indisi uchuvchilarning quloqchinlarida yoqimsiz shovqin yoki “taqillash”ni keltirib chiqarishi mumkin.

Mobil telefoningizni kolonka yoniga qo‘yganingizda paydo bo‘ladigan tovushni eslang. Xuddi shu holat uchuvchi va dispetcher o‘rtasidagi muloqot vaqtida yuz bersa, bu o‘ta xavfli vaziyatni yuzaga keltirishi mumkin. Ayniqsa, parvozning eng mas’uliyatli pallasi — endigina uchish va qo‘nish vaqtida har bir soniya va har bir so‘z muhim ahamiyatga ega.

Parvoz rejimining qulayliklari ko‘p

Ko‘pchilik yo‘lovchilar “parvoz rejimi” (Airplane mode) qurilmadagi butkul foydasiz narsa, deb o‘ylashadi. Bu rejim shunchaki uyali aloqa, Wi-Fi va Bluetooth uzatkichlarini vaqtincha to‘xtatib turadi. Siz hali ham smartfoningizda:

• oldindan yuklab olingan musiqa va podkastlarni eshitishingiz;

• oflayn o‘yinlarni o‘ynashingiz;

• elektron kitoblar o‘qishingiz yoki xotirada saqlangan filmlarni tomosha qilishingiz mumkin.

Bugungi kunda ko‘plab zamonaviy aviakompaniyalar bortda maxsus Wi-Fi xizmatini taklif etmoqda. Bu tizim yerdagi minoralar bilan emas, balki sun’iy yo‘ldosh orqali ishlaydi va samolyot navigatsiyasiga zarar yetkazmaydi. Bunday hollarda parvoz rejimi yoqilgan holda faqat Wi-Fi’ni faollashtirib, internetdan xavfsiz foydalanish mumkin.

Qoidalarni chetlab o‘tsak-chi?

Agar siz qoidalarni mensimasangiz va telefoningizni yoqilgan holda qoldirsangiz, nima bo‘ladi? Avvalo, samolyot birdaniga qulab tushmaydi. Ammo siz xavfsizlik qoidalarini buzgan yo‘lovchi sifatida ekipajning jiddiy ogohlantirishiga duch kelasiz. Ayrim mamlakatlarda bu qilmish uchun katta miqdorda jarima to‘lash, hatto aviakompaniyaning “qora ro‘yxati”ga tushib, qayta chipta ololmaslik ehtimoli ham bor.

Sayohatni qulay qilish uchun layfxaklar

Parvoz davomida zerikib qolmaslik uchun tajribali sayohatchilar bir necha oddiy qoidalarga amal qiladi:

1. Kontentni avvaldan tayyorlab qo‘ying: samolyotga chiqishdan avval seriallar yoki sevimli musiqalaringizni oflayn rejim uchun yuklab oling.

2. Quvvatni tejang: parvoz rejimi telefon qidirish uchun energiya sarflamagani sababli batareya quvvatini sezilarli darajada tejaydi.

3. Ekipajga ishoning: ular sizning xavfsizligingiz uchun mas’ul. Ularning ko‘rsatmalari asossiz qo‘rquvga emas, balki bir necha yillik tajribaga asoslangan.