Atlantikadagi kemada hantavirus tarqaldi: Kruizda kasal bo‘lib qolsangiz nima bo‘ladi?

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti Janubiy Atlantika bo‘ylab harakatlangan kruiz kemasida hantavirus bilan bog‘liq 5 ta holat aniqlanganini tasdiqladi. Ularning uchtasi o‘lim bilan yakunlangan.

Mazkur holat kruiz sayohatlaridagi sog‘liq xavflari masalasini yana kun tartibiga olib chiqdi. Har yili millionlab odamlar kruizlarga chiqadi va ko‘pincha minglab yo‘lovchilar bir necha hafta davomida bitta kemada birga yashaydi.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, kruiz kemalari o‘z-o‘zidan xavfli emas, biroq yopiq va gavjum muhit viruslarning tez tarqalishi uchun qulay sharoit yaratadi.

Vikram Niranjan ismli jamoat salomatligi bo‘yicha mutaxassisning yozishicha, kruiz kemalari “suzuvchi kurort” sifatida reklama qilinadi, ammo ular epidemiologiya nuqtayi nazaridan ham juda qiziqarli muhit hisoblanadi.

Uning aytishicha, kruiz kompaniyalari sanitariya va xavfsizlik choralarini sezilarli yaxshilagan bo‘lsa-da, minglab odamlarning bir xil hududlarda ovqatlanishi, dam olishi va harakatlanishi kasalliklar tarqalishi xavfini saqlab qolmoqda.

Kruizlarda kasalliklar qanchalik tez-tez uchraydi?

Hantavirus bilan bog‘liq hozirgi holat kruiz kemasida qayd etilgan ilk shunday voqea hisoblanadi. Odatda kruizlarda eng ko‘p uchraydigan infeksiyalar oshqozon-ichak kasalliklari bilan bog‘liq bo‘ladi.

2026-yilda AQShning Centers for Disease Control and Prevention kruiz kemalarida to‘rtta yirik kasallik tarqalishini qayd etgan:

• ikkitasi norovirus,
• ikkitasi esa E.coli bakteriyasi bilan bog‘liq bo‘lgan.

Mutaxassislarning fikricha, “shved stoli” usulidagi ovqatlanish, umumiy oshxona anjomlari va bir xil yuzalarga ko‘plab odamlarning tegishi viruslarning tarqalishini osonlashtiradi.

Ayniqsa, odam hali kasallik alomatlarini sezmasdan turib ham virusni boshqalarga yuqtirishi mumkin.

Eng mashhur misollardan biri — Diamond Princess kemasidagi COVID-19 tarqalishi bo‘lib, unda 700 dan ortiq odam zararlangan edi.

Kruizda kasal bo‘lib qolsangiz nima bo‘ladi?

Cruise Lines International Association qoidalariga ko‘ra, har bir kruiz kemasida 24 soat ishlovchi kamida bitta malakali tibbiyot xodimi bo‘lishi kerak.

Kemalarda odatda:

• tibbiy kabinet,
• reanimatsiya xonasi,
• laboratoriya uskunalari,
• dori vositalari

mavjud bo‘ladi.

Ammo jiddiy yoki tez rivojlanayotgan kasalliklarda bemorlar quruqlikdagi shifoxonalarga yuboriladi.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, kemadagi tibbiy xizmat:

• birinchi yordam,
• qisqa muddatli davolash,
• boshlang‘ich nazorat uchun mo‘ljallangan,

ammo katta epidemiya bilan kurashish uchun yetarli emas.

Xavfni qanday kamaytirish mumkin?

Shifokorlar kruizga chiqishdan oldin quyidagilarni tavsiya qilmoqda:

• emlashlarni yangilash,
• sayohat sug‘urtasini tekshirish,
• surunkali kasallik yoki xavf guruhi mavjud bo‘lsa, shifokor bilan maslahatlashish.

Kema bortida esa:

• o‘zingizni yomon his qilsangiz darhol tibbiy yordamga murojaat qilish,
• gavjum joylardan vaqtincha chetlanish,
• bufet va umumiy ovqatlanish hududlaridan foydalanishni kamaytirish

muhim hisoblanadi.

Mutaxassislar ta’kidlashicha, kruizlarda sog‘liq xavfsizligining asosiy omili — kasallikni erta aniqlash, bemorni tez izolyatsiya qilish va qat’iy gigiyena qoidalariga amal qilishdir.