Andrzej Domański Polsha fuqarolariga murojaat qilib, uyda ma’lum miqdorda naqd pul saqlashni tavsiya qildi. Uning aytishicha, zamonaviy raqamli to‘lov tizimlari qanchalik rivojlangan bo‘lmasin, inqiroz yoki texnik nosozliklar vaqtida aynan naqd pul eng ishonchli vosita bo‘lib qolishi mumkin. Bu bayonot Polsat News telekanalidagi chiqish paytida yangradi.

Nega naqd pul yana dolzarb bo‘lib qoldi?

So‘nggi yillarda Yevropada to‘lovlarning katta qismi kartalar va mobil ilovalarga o‘tdi. Ammo mutaxassislar quyidagi xavflarni eslatmoqda:

• kiberhujumlar
• elektr energiyasi uzilishlari
• to‘lov tizimlaridagi nosozliklar
• geosiyosiy keskinliklar

Shu sababli, Estonian central bank ham fuqarolarga kamida bir haftalik kundalik xarajatlar uchun yetarli naqd pul saqlashni tavsiya qilgan.

“Bir necha soat ham yetarli bo‘lishi mumkin”

Domański ta’kidlashicha, gap faqat urush yoki yirik falokatlar haqida emas:
hatto bir necha soatlik texnik uzilishlar ham kundalik hayotni izdan chiqarishi mumkin.

Uning fikricha, Polshada odamlar allaqachon bu borada ehtiyotkor: jamiyatda naqd pulga ishonch hali ham yuqori.

Raqamli to‘lovlar ustun, ammo xavotirlar bor

Bugungi kunda Polshada:

• 70–80% aholisi kartalar va mobil to‘lovlardan foydalanadi
• Ammo ko‘pchilik baribir uyda kichik miqdorda naqd pul saqlaydi

Aholi orasida ayniqsa quyidagi xavotirlar kuchli:

• xalqaro tanglik
• yangi pandemiya ehtimoli
• moliyaviy tizimlarning ishdan chiqishi

Yevropa nimani rejalayapti?

Yevropa Ittifoqi moliyaviy mustaqillikni kuchaytirish ustida ishlamoqda. Bugungi kunda karta operatsiyalarining katta qismi:

• Visa
• Mastercard

kabi AQSh kompaniyalari orqali amalga oshiriladi.

Shu sababli European Central Bank raqamli yevro loyihasini ilgari surmoqda. Rejalarga ko‘ra:

• u onlayn va oflayn ishlaydi
• banklardan mustaqil bo‘ladi
• ilk chiqarilishi taxminan 2029-yilga rejalashtirilgan

Naqd pulga yangi cheklovlar ham kutilmoqda

Yangi qoidalarga ko‘ra:

• 2027-yildan boshlab 10 000 yevrodan ortiq naqd operatsiyalar nazorat qilinadi
• katta summalar uchun shaxsni tasdiqlash talab qilinadi
• qoidabuzarliklar uchun 150 000 yevrogacha jarima belgilanishi mumkin.

Yevropada moliya tizimi o‘zgarish bosqichida:
bir tomondan — raqamlashtirish kuchaymoqda,
ikkinchi tomondan — oddiy naqd pul yana strategik ahamiyat kasb etmoqda.

Mutaxassislar fikricha, kelajak modeli quyidagicha bo‘ladi:
hamyoningizda bir vaqtning o‘zida naqd pul, karta va raqamli valuta bo‘ladi — har biri o‘z o‘rniga ega.