“Ular jahannam azobidan najot berishini iltijo qilib duo qiladilar. Zero, jahannamning azobi do‘zaxiylardan hech qachon ajralmagay. Albatta, jahannam eng yomon qarorgoh va eng yomon o‘rindir” [Furqon, 65-oyat].

Aslida, toat-ibodatda jiddu jahd qilish bilan birga, Allohning azobidan qo‘rqish bu barcha mo‘min-musulmonning sifati bo‘lishi kerak. Alloh taolo aytadi: “Ular Allohning azobidan qo‘rquvchi kishilardir. Albatta, Rabbilarining azobidan hech kim xotirjam bo‘la olmaydi” [Maorij, 27-28-oyat].

Alloh taoloning mana bu so‘zlarini tinglab, yana Uning azobidan qanday ham qo‘rqishmasin: “Ey mo‘minlar, Sizlar o‘zlaringizni Alloh buyurgan ishlarni qilish va qaytargan narsalardan tiyilish bilan va ahli-oilangizni o‘tini odamlar va toshlar bo‘lgan do‘zaxdan saqlanglar. U do‘zax ustida, kuch-quvvatlik, rahm-shafqatni bilmaydigan, Allohning amriga aslo xilof qilmaydigan va faqat o‘zlariga buyurilgan ishni bajaradigan maloikalar turadilar” [Tahrim, 6-oyat].

“Ey Payg‘ambar, ayting, haqiqiy ziyonkorlar Qiyomat kunida o‘zlarini va ahli oilalarini to‘g‘ri yo‘ldan ozgani sabab boy bergan kishilardir. Ogoh bo‘lingki, ana shu ochiq-oydin ko‘rinib turgan ziyondir. O‘sha ziyonkor kimsalar uchun jahannamda ustilaridan soyabon shaklidagi olov parchalari, ostlarida ham ayni shunday ko‘rinishdagi olovli to‘shamalar bo‘ladi. Bu azob-uqubat bilan Alloh taolo bandalarini qo‘rqitmoqdaki, ular undan hazir bo‘lsinlar. Ey bandalarim, Mendan qo‘rqinglar” [Zumar, 15-16-oyat].

Tabiiyki, do‘zax azobidan qo‘rqish o‘z-o‘zidan kishining qalbiga joylashib qolmaydi, buni tasavvur qilib, xayolga keltirish lozim. Do‘zax haqida kelgan xabarlarni bilish esa, uni tasavvur etishni osonlashtiradi.

Alloh taolo dedi:

“Uning yettita eshigi bor, har bir eshik ikkinchisidan pastroqda joylashgan. Har bir eshik uchun Iblisga ergashgan kimsalardan – ularning amallariga qarab – ulush-nasiba bordir” [Hijr, 44-oyat].

Uqba ibn Abdussalamiy roziyallohu anhu aytadi: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday deganlarini eshitdim: “Jannatning sakkizta eshigi bor, do‘zaxning esa yettita eshigi bor”.

Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qilgan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Yoqayotgan bu olovingiz do‘zax haroratining yetmishdan bir bo‘lagidir”. Sahobalar: “Allohga qasamki, shuni o‘zi bo‘lganda ham yetardi”, deyishdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Do‘zaxdagi o‘tga yana oltmish to‘qqiz barobar ziyoda qilingan, har biri o‘shancha issiqlikdadir”, dedilar”.

Abu Hurayra roziyallohu anhu: “Do‘zaxga ming yil o‘t yoqildi. U qip-qizil bo‘ldi. So‘ng unga yana ming yil o‘t yoqildi. U oppoq bo‘ldi. So‘ng unga yana ming yil o‘t yoqildi. U qop-qora bo‘ldi. Do‘zax zulmatli tundek qop-qoradir”, deganlar.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Do‘zax olovini mana bu olovingiz kabi qizil deb o‘ylayapsizlarmi? U qora saqichdan ham qoraroqdir”.

Xolid ibn Umayr aytadi: Utba ibn Gʻazvon roziyallohu anhu xutba qilib dedi: “Do‘zaxning chetidan bir toshni tashlab yuboriladi va u yetmish yilda ham uning qa’riga yetolmaydi, Allohga qasamki o‘sha do‘zax insonlar bilan to‘ldiriladi, bundan ajablanyapsizlarmi?”.

Hasan Basriy rohimahulloh dedi: Umar roziyallohu anhu aytar edilar: “Do‘zaxni ko‘p-ko‘p eslab turinglar, uning harorati o‘ta issiq, qa’ri tubsiz va gurzilari temirdir”.

Alloh barchamizni O‘zining fazli-marhamati bilan do‘zax o‘tidan saqlasin!

Manba: O‘zbekiston musulmonlari idorasi Buxoro viloyati vakilligi