Italiyaning qadimiy Pompey shahridagi yangi arxeologik topilmalar hudud milodiy 79-yildagi Vezuviy vulqoni otilishidan keyin ham butunlay tashlab ketilmaganini ko‘rsatdi. Euronews xabariga ko‘ra, tadqiqotchilar shaharning janubiy qismidagi Insula Meridionalis hududida XV–XVI asrlarga oid buyumlarni aniqlagan.

Arxeologlar topgan sopol idishlar va boshqa materiallar Pompeyning rasmiy qazish ishlari boshlanishidan bir necha asr avval ham odamlar tomonidan foydalanilganini tasdiqlaydi. Shahardagi dastlabki keng ko‘lamli Burbon qazishmalari 1748-yilda boshlangan edi.

Yangi dalillar Pompey tarixiga oid odatiy qarashni murakkablashtiradi. Ilgari shahar Vezuviy otilishidan keyin vaqt ichida “muzlab qolgan”, so‘ng qariyb 17 asr o‘tgach qayta kashf etilgan maskan sifatida tasvirlangan. Biroq yangi tadqiqotlar ayrim odamlar xarobalarga qaytganini va kichik jamoalar bu yerda yashashda davom etganini ko‘rsatmoqda.

Pompey arxeologik bog‘i direktori Gabriel Zuxtrigelning ta’kidlashicha, bu izlar rasmiy tarix chetida qolgan beqaror va kam sonli hayot tarzini aks ettiradi. Insula Meridionalisdan topilgan buyumlar esa hudud Uyg‘onish davrida faol ishlatilganini ko‘rsatuvchi yana bir muhim dalildir.

XV–XVI asrlar bilan bog‘liq yana bir topilma — Andrea Mantegnyaga nisbat berilayotgan “Iso Masihni xochdan tushirish” kartinasidir. Asar yaqinda Pompeydagi Muqaddas Bibi Maryam ziyoratgohida qayta topilgan. Mutaxassislar bu kartina va arxeologik buyumlar bevosita bog‘liq emasligini, ammo ikkalasi ham Pompey mahalliy aholi xotirasidan butunlay yo‘qolmaganini anglatishini qayd etmoqda.

Zuxtrigelga ko‘ra, vulqon otilishidan so‘ng bu hududda yashagan dehqonlar va cho‘ponlarda merosni zamonaviy arxeologiya tili bilan tasvirlash vositalari bo‘lmagan. Shunga qaramay, “Civita” joy nomining saqlanib qolishi ko‘milgan shahar haqidagi mahalliy xotira asrlar davomida yashaganidan dalolat beradi.

Shu tariqa Pompey XVIII asrda birdan “yo‘qlikdan qaytgan” shahar emas, balki turli davrlarda mahalliy jamoaning hayoti va tasavvurida yashab kelgan tarixiy makon sifatida namoyon bo‘lmoqda. Tadqiqotchilar kichik topilmalar “Pompeydan keyingi Pompey” tarixini tiklash uchun muhim kalit bo‘lishi mumkinligini bildirdi.