Alkogol inqirozi: Yevropada spirtli mahsulotlar sotilmayapti

Bu ichimliklarni kim ichadi? Dunyo bo‘ylab kuchli alkogol ishlab chiqaruvchilar zaxiralarni sota olmayapti

Dunyo bozorida tekila, konyak va viskiga bo‘lgan talab keskin pasayib bormoqda. Natijada yirik alkogol ishlab chiqaruvchilar strategiya, narx va mahsulot assortimentini qayta ko‘rib chiqishga majbur. Shu fonda Rossiya alkogol tufayli sog‘liqqa yetayotgan zarar bo‘yicha dunyoda yetakchi sifatida tilga olinmoqda.

Financial Times xabariga ko‘ra, global alkogol gigantlari omborlarida 22 milliard dollarlik rekord darajadagi kuchli ichimliklar zaxirasi to‘planib qolgan. Nashr ma’lumoticha, sotilmay qolgan mahsulot hajmi so‘nggi 10 yildagi eng yuqori darajaga chiqqan.

Eng ko‘p zarar ko‘rgan kompaniyalar orasida Diageo, Pernod Ricard, Rémy Cointreau kabi soha yetakchilari bor. Xususan, Rémy Cointreau zaxiralari qiymati 2 milliard dollarga teng bo‘lib, bu deyarli kompaniyaning bozor kapitalizatsiyasiga yaqin.

Ishlab chiqarish to‘xtadi, narxlar tushdi

Ortiqcha zaxiralar sabab ishlab chiqaruvchilar zavodlarni vaqtincha yopish va narxlarni tushirishga kirishdi. FT yozishicha, Yaponiyaning Suntory guruhi Kentukkidagi mashhur Jim Beam burbon zavodini kamida bir yilga yopgan. Diageo esa Texas va Tennessi shtatlaridagi viski ishlab chiqarishni yozgacha to‘xtatgan.

Premium segmentda ham arzonlashuv yaqqol sezilmoqda: AQShda Hennessy konyagining bir shishasi narxi 45 dollardan 35 dollargacha tushgan.

• Pandemiyadan keyingi talab tushishi

Tahlilchilar bu holatni pandemiya davridagi alkogol savdosi portlashidan keyingi tabiiy pasayish deb baholamoqda. O‘sha yillarda uyda qolgan odamlar ko‘proq ichgan: 2020 yilda Diageo tekila savdosi 80 foizga oshganini ma’lum qilgan edi.

Bugungi inqiroz esa, mutaxassislar fikricha, noto‘g‘ri rejalashtirish va pandemiyadan keyin jamiyatda sog‘lom turmush tarzi hamda ongli tanlovlarga qiziqish ortgani bilan bog‘liq.

Yoshlar ichmayapti

AQShda Gallup tadqiqotiga ko‘ra, 2024 yilda kattalarning atigi 54 foizi alkogol iste’mol qilishini tan olgan. Bu — so‘rovning 90 yillik tarixidagi eng past ko‘rsatkich. 2023 yilda bu raqam 62 foiz edi.

Shunga o‘xshash manzara Avstraliya, Buyuk Britaniya va Yevropaning bir qator davlatlarida ham kuzatilmoqda: yoshlar orasida ichmaydigan yoki juda kam ichadiganlar soni ortmoqda. Natijada kam alkogolli va alkogolsiz ichimliklar ishlab chiqaruvchilari bozorda oldinga chiqmoqda.

Rossiya: kamroq ichishmoqda, ammo o‘lim ko‘proq

Keng qamrovli global tadqiqot — National, regional, and global statistics on alcohol consumption and associated burden of disease natijalariga ko‘ra, Rossiya alkogol oqibatida yo‘qotilgan sog‘lom umr yillari bo‘yicha dunyoda birinchi o‘rinni egallagan.

Mamlakatda yoshga moslashtirilgan yo‘qotilgan umr yillari ko‘rsatkichi 100 ming aholiga 5772,4 ni tashkil etadi. Antireytingda keyingi o‘rinlarda Ukraina va Belarus turibdi. Tadqiqot Rossiyada har 5-o‘lim spirtli ichimliklar bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi, bu Yevropa o‘rtacha ko‘rsatkichidan deyarli ikki baravar yuqori.

“Xavfsiz me’yor” bormi?

Mutaxassislar alkogolning zarari faqat sog‘liq bilan cheklanmasligini — YTH, xavfli xatti-harakatlar va jarohatlar xavfini ham oshirishini ta’kidlaydi. Ayniqsa, yosh erkaklar va daromadi past ijtimoiy qatlamlar yuqori xavf ostida.

Rossiyada esa hushyor turmush tarzi tobora ommalashmoqda. Ma’lumotlarga ko‘ra, ichmaydiganlar ulushi 2009 yildagi 26 foizdan 2024 yilda 48 foizga yetgan. Birinchi bo‘lib alkogoldan voz kechayotganlar — yosh va yaxshi ma’lumotli ayollar.

Moskvalik onkolog Aleksandra Tixomirova alkogolni “eng oson boshqariladigan xavf omillaridan biri” deb ataydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, xalqaro tadqiqotlar hatto kuniga bitta qadah ham ko‘krak bezi, og‘iz bo‘shlig‘i va tomoq saratoni xavfini oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

“Me’yorni hisoblashdan ko‘ra, umuman ichmaslikni tavsiya qilaman”, — deydi mutaxassis.

Xulosa: dunyo bozorida alkogol savdosi pasayayotgan bir paytda, sog‘liqni asrash va hushyor turmush tarzi tobora dolzarb tanlovga aylanmoqda.