IIV dagi katta “tozalash”: korrupsiya bilan bog‘liq jarayonlar nimadan darak beradi?

27-yanvar kuni prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida Ichki ishlar vazirligi tizimi keskin tanqid qilindi. Yig‘ilishda yuqori lavozimdagi ayrim amaldorlar korrupsiya va talon-torojliklarda ayblanayotgani, natijada bir qator rahbarlar ishdan olingani, ayrimlari esa qamoqqa olingani ma’lum bo‘ldi. Bu holat jamiyatda “katta tozalash” sifatida baholanmoqda.

Mazkur jarayon yuzasidan inson huquqlari faoli Abdurahmon Tashanov va siyosiy tahlilchi Hamid Sodiq Kun.uz podkastida o‘z fikrlarini bildirdi.

“50 dan ortiq shaxs qamoqqa olingan”

Abdurahmon Tashanovning ta’kidlashicha, hozirgi jarayonlarning markazida korrupsiya bilan bog‘liq jinoyatlar turibdi. Uning aytishicha, tergov ishlari doirasida 50 nafardan ortiq shaxs hibsga olingan, ularga nisbatan dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra 185 milliard so‘mdan ortiq zarar aniqlangan. Ushbu ishlar orasida Ichki ishlar vazirligi, jazoni ijro etish tizimi, yo‘l-patrul xizmati va boshqa idoralarga aloqador holatlar ham bor.

Shu bilan birga, huquq himoyachisi ayrim hollarda jinoyatga bevosita aloqasi bo‘lmagan yoki ikkilamchi darajada bog‘langan shaxslar ham jazoga tortilayotganidan xavotir bildirdi. Uning fikricha, agar tizimda shaffof va barqaror mexanizmlar yo‘lga qo‘yilmasa, korrupsion holatlar qisqa muddat ichida yana takrorlanishi mumkin.

“Bu jarayon jiddiy islohotlarni talab qiladi”

Siyosiy tahlilchi Hamid Sodiq esa IIV tizimidagi bugungi vaziyatni tarixiy kontekstda baholadi. Uning fikricha, kuch ishlatar tizimlar bir paytlar haddan tashqari katta vakolatlarga ega bo‘lib, muhokama qilinmaydigan yopiq mexanizmga aylangan. Bu esa oxir-oqibat tizimning o‘zini ham inqirozga olib kelgan.

Sodiq bugungi rotatsiyalar va hibsga olishlar muayyan muvozanatni tiklashga urinish ekanini ta’kidladi. Biroq u jarayonlar ochiq va tushunarli bo‘lmasa, jamiyatda savollar ko‘payishini, kuch tuzilmalarining yana haddan tashqari kuchayib ketish xavfi paydo bo‘lishini qayd etdi. Uning fikricha, bu vaziyatdan chiqish yo‘li — keng ko‘lamli ma’muriy islohotlar, kadrlar siyosatini yangilash va siyosiy institutlar, jumladan parlament rolini kuchaytirishdan iborat.

Xulosa

Mutaxassislar fikricha, IIVdagi bugungi “tozalash” qisqa muddatli choralar bilan cheklanib qolmasligi kerak. Agar u tizimli islohotlar, shaffoflik va jamoatchilik nazorati bilan mustahkamlanmasa, korrupsiyaga qarshi kurash navbatdagi kampaniyaga aylanib qolishi ehtimoli yuqori. Aksincha, mazkur jarayon davlat boshqaruvida yangi bosqich — qonun ustuvorligi va mas’uliyatli boshqaruv sari muhim qadam bo‘lishi ham mumkin.