O‘zbekiston: bolaga otasining ismi familiya bo‘lishi mumkin

O‘zbekistonda familiya masalasida yangi tartib: bolaga otasining ismi familiya bo‘lishi mumkin

O‘zbekistonda bolaga otasining ismi asosida familiya berishga ruxsat etilishi mumkin. Bu haqdagi tegishli normalarni nazarda tutuvchi qonun loyihasi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi majlisida deputatlar tomonidan birinchi o‘qishda qabul qilindi.

Amaldagi tartibga ko‘ra, bolaning familiyasi ota-onasining familiyasi bilan yoki ota yoxud ona tomondan bobosining ismi asosida belgilanadi. Yangi qonun loyihasi esa ushbu ro‘yxatni kengaytirib, bolaga to‘g‘ridan to‘g‘ri otasining ismi bo‘yicha familiya berish imkoniyatini yaratishni ko‘zda tutmoqda.

Qonun loyihasi doirasida Oila kodeksining 69-moddasiga qo‘shimcha kiritish taklif etilgan. Unga muvofiq, bola familiyasi:

• ota-onasining familiyasi asosida,
• ota tomondan yoki ona tomondan bobosining ismi bo‘yicha,
• yoki otasining ismi bo‘yicha belgilanishi mumkin bo‘ladi.

Adliya vaziri o‘rinbosari No‘mon Muhammadievning ta’kidlashicha, hozirgi amaliyotda milliy an’analarga ko‘ra ko‘plab oilalar bolaga bobosining ismi asosida familiya berishni afzal ko‘rmoqda. Biroq otasining ismi bo‘yicha familiya rasmiylashtirish imkoniyati yo‘qligi qonunchilik normalarining turlicha talqin qilinishiga va fuqarolarning e’tirozlariga sabab bo‘lmoqda.

Uning so‘zlariga ko‘ra, ayniqsa:

• mehribonlik uylari tarbiyalanuvchilari,
• ota-onalik huquqidan mahrum etilgan shaxslarning farzandlari

o‘z bolalariga bunday otaning familiyasini berishni istamaydigan holatlar ko‘p uchramoqda.

Shuningdek, vazir o‘rinbosari har kuni 10–15 nafar ota-ona tug‘ilganlik haqidagi guvohnoma olinganidan keyin ma’lum vaqt o‘tib, bolaning familiyasi va ismini o‘zgartirish uchun qayta murojaat qilayotganini qayd etdi. Bu esa ortiqcha byurokratik jarayonlarni keltirib chiqarmoqda.

Qonun loyihasini ishlab chiqishda xalqaro tajriba ham o‘rganilgan. Jumladan, Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmanistonda bolaga otasining yoki bobosining ismi asosida familiya berish amaliyoti mavjud.

Rasmiylarga ko‘ra, mazkur qonun loyihasi:

• fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish,
• ularning xohish-istaklarini inobatga olish,
• milliy va diniy an’analarga mos huquqiy mexanizmlarni joriy etishga qaratilgan.

Qonun loyihasi keyingi o‘qishlarda takomillashtirilib, yakuniy qaror qabul qilinishi kutilmoqda.