AQShda hukumat yopilishining oldi olindi: demokratlar va Oq uy xarajatlar bo‘yicha kelishuvga erishdi

AQShda demokratlar va Oq uy hukumat faoliyatining to‘xtab qolishi — shutdown — oldini olish uchun xarajatlar bo‘yicha kelishuvga keldi. Kelishuv doirasida Ichki xavfsizlik vazirligi vaqtincha moliyalashtiriladi. Biroq murosaga oid hujjat bo‘yicha ovoz berish juma kuni yarim tunga qadar yetarli qo‘llab-quvvatlash to‘plash maqsadida payshanba kechqurun kechiktirildi.

Kelishuvga qaramay, siyosiy keskinlik saqlanib qolmoqda. Sabab — Minneapolis shahrida AQShning Immigratsiya va bojxona xizmati (ICE) xodimlari ishtirokida sodir bo‘lgan ikki amerikalik fuqaroning o‘ldirilishi. Shundan so‘ng demokratlar prezident Donald Trumpning immigratsiya siyosatini keskin cheklash niyatini e’lon qildi.

Oq uy demokratlarning talabi asosida milliy xavfsizlik uchun ajratiladigan mablag‘lar hisobidan Ichki xavfsizlik vazirligini 2 hafta davomida moliyalashtirishga rozi bo‘ldi. Bu vaqt ichida ICE faoliyatini cheklash bo‘yicha talablar muhokama qilinadi.

Prezident Tramp payshanba kuni ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida:

“Respublikachilar va demokratlar hukumatning asosiy qismini sentyabrgacha moliyalashtirish bo‘yicha birlashdi, shu bilan birga milliy xavfsizlik uchun ajratmalar oshiriladi”, — deya yozib, har ikki partiya a’zolarini ikki partiyaviy asosda “ha” deb ovoz berishga chaqirdi.

Qarshiliklar saqlanib qolmoqda

Biroq Senatda yakdillik yo‘q. Senatdagi ko‘pchilik yetakchisi Jonn Tunening aytishicha, “har ikki tomonda ham to‘siqlar mavjud”. Demokratlar yetakchisi Chak Shammner bilan muzokaralar davom etmoqda.

Respublikachi senator Lindsey Graham ICE xodimlariga nisbatan adolatsizlik qilinayotganini aytib, kelishuvga qarshi chiqqanlardan biri bo‘ldi. U, shuningdek, senatorlarga hukumatni millionlab dollar tovon puli uchun sudga berish imkonini beradigan yangi qonunni bekor qiluvchi bandga ham e’tiroz bildirdi.

Demokratlar agar ularning talablari bajarilmasa, keng ko‘lamli xarajatlar to‘g‘risidagi qonunni bloklash bilan tahdid qilmoqda. Bu esa yangi shutdown xavfini kuchaytiradi.

ICE atrofidagi keskin bahs

Minneapolisda 37 yoshli Aleks Pretti va avvalroq Rene Gudning halok bo‘lishi fonida senatorlar har ikki partiyadan to‘liq tergov o‘tkazishga chaqirdi. Shumer bu vaziyatni “haqiqat pallasi” deb atadi.

Demokratlar ICE faoliyatiga oid qator talablarni ilgari surdi:

• shaharlardagi mobil patrullarni to‘xtatish;
• hibsga olishda mahalliy huquq-tartibot idoralari bilan hamkorlik;
• order berish qoidalarini qat’iylashtirish;
• agentlar uchun majburiy xulq-atvor kodeksi joriy etish.

Shumer ICE xodimlari niqoblarini yechishi, kameralarni yoqishi va shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarni olib yurishi shartligini ta’kidladi.

Minnesotadan senator Tina Smith:

“Qonunni buzayotgan ICE agentlari mahalliy politsiya bilan bir xil qoidalarga bo‘ysunishi kerak. Bu — hisobdorlik masalasi”, — dedi.

Yangi shutdown xavfi bormi?

Atigi ikki oy oldin AQSh hukumati 43 kunlik shutdownni boshdan kechirgan edi. O‘shanda demokratlar sog‘liqni saqlash subsidiyalari sabab xarajatlar qonunini to‘xtatib qo‘ygandi. Tahlilchilarga ko‘ra, bu safar demokratlar Minneapolisdagi hodisalardan keyin yanada jipslashgan.

Respublikachilar esa barcha talablarni qabul qilishga tayyor emas. Shimoliy Karolinadan senator Tom Tillis ICE xodimlarining yuzini ochish talabiga qarshi chiqdi.

Vakillar palatasi spikeri Mike Johnson esa moliyalashtirishni to‘xtatishga “qat’iyan qarshi” ekanini bildirib:

“Biz hukumat yopilishiga yo‘l qo‘ya olmaymiz”,
— dedi.

Xulosa: tomonlar vaqtincha kelishuvga kelgan bo‘lsa-da, ICE islohoti va immigratsiya siyosati bo‘yicha keskin qarama-qarshiliklar AQShni yana shutdown yoqasiga olib kelishi mumkin.