Tadqiqot: nikoh saraton xavfini kamaytirishi mumkin

Yangi ilmiy tadqiqot natijalariga ko‘ra, oilaviy holat inson salomatligiga, xususan saraton kasalligi xavfiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Mayami universiteti olimlari tomonidan o‘tkazilgan keng qamrovli tahlil shuni ko‘rsatdiki, hech qachon turmush qurmagan insonlarda saraton bilan kasallanish ehtimoli ancha yuqori.

Tadqiqot Cancer Research Communications jurnalida e’lon qilingan bo‘lib, unda 100 milliondan ortiq odam va 4 milliondan ziyod saraton holatlari tahlil qilingan. Natijalarga ko‘ra, turmush qurmagan erkaklarda saraton xavfi 68% ga, ayollarda esa 85% ga yuqori ekani aniqlangan.

Olimlarning ta’kidlashicha, bu farq ayniqsa 55 yoshdan oshganlarda yaqqolroq ko‘rinadi. Bu esa ijtimoiy omillarning ta’siri vaqt o‘tishi bilan yig‘ilib borishini anglatadi.

Tadqiqot mualliflaridan biri, epidemiolog Paulu Pinheiro, quyidagicha izoh beradi:
“Oilaviy holat saraton xavfini baholashda muhim, lekin yetarlicha e’tibor berilmagan omil bo‘lishi mumkin.”

Shu bilan birga, mutaxassislar nikohning o‘zi bevosita himoya vositasi emasligini alohida ta’kidlashmoqda. Ya’ni, bu natijalar “hamma turmush qurishi kerak” degani emas. Aksincha, yolg‘iz yashovchi insonlar sog‘lig‘iga yanada ko‘proq e’tibor berishi lozim.

Tadqiqotda ayrim saraton turlari bo‘yicha farq yanada keskin ekani aniqlangan:

• Erkaklarda anal kanal saratoni deyarli 5 barobar ko‘p
• Ayollarda bachadon bo‘yni saratoni qariyb 3 barobar yuqori
• Har ikkala jinsda o‘pka, jigar va qizilo‘ngach saratoni taxminan 2 barobar ko‘p uchraydi.

Olimlar bu holatni bir nechta muhim omillar bilan izohlashadi:

• Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash (turmush o‘rtog‘ining yordami)
• Sog‘lom turmush tarzi (kamroq chekish va spirtli ichimlik iste’moli)
• Muntazam tibbiy ko‘riklar (skrining va erta aniqlash)
• Barqaror moliyaviy holat

Tadqiqot hammuallifi Frank Penedo ham shuni ta’kidlaydi:
“Turmush qurmaganlar saraton xavf omillarini yanada jiddiy nazorat qilishi va muntazam tekshiruvlardan o‘tishi kerak.”

Mazkur tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, saraton xavfi faqat biologik emas, balki ijtimoiy omillar bilan ham chambarchas bog‘liq. Nikoh bu yerda to‘g‘ridan-to‘g‘ri “himoya qalqoni” bo‘lmasa-da, u orqali shakllanadigan turmush tarzi va qo‘llab-quvvatlash tizimi sog‘liq uchun muhim rol o‘ynaydi.

Shu sababli, mutaxassislar har qanday holatda ham sog‘lom turmush tarzi, muntazam tibbiy ko‘rik va profilaktikani birinchi o‘ringa qo‘yishni tavsiya etadi.