Germaniyada benzin narxi keskin oshdi

Yevropada yoqilg‘i narxlarining oshishi fonida Germaniya boshqa davlatlarga nisbatan ancha yuqori narxlar bilan ajralib turmoqda. So‘nggi haftalarda mamlakatda benzin narxi qariyb 5 foizga oshdi, bu esa Yevropa Ittifoqi o‘rtacha ko‘rsatkichidan ancha yuqori.

Yevropa bo‘yicha narxlar taqqoslandi

Boshqa davlatlarda o‘sish ancha past:

• Fransiya va Avstriya — taxminan 2%,
• Estoniya — 3,6%,
• Lyuksemburg — 3,5%,
• Slovakiya va Vengriya — atigi 0,1%

Yevrokomissiyaning Oil Bulletin hisobotiga ko‘ra, eng yuqori narxlar Niderlandiyada qayd etilgan — o‘rtacha 2,17 yevro/litr.

Germaniyada esa benzin narxi 2,08 yevro/litr atrofida bo‘lib, u ham eng qimmat davlatlar qatoriga kiradi. Undan keyin Finlyandiya joylashgan.

Yuqori narxlarning asosiy sababi — soliqlar

Mutaxassislar fikricha, narxlar farqining asosiy omili — soliq va yig‘imlar tizimi.

Germaniyada:

• energetik soliqlar yuqori,
• CO2 (karbon) to‘lovi mavjud,
• infratuzilma va ekologik siyosat uchun qo‘shimcha yig‘imlar olinadi

Shu sabab narxlar oshganda, nemislar avtomatik ravishda ko‘proq to‘lov qiladi.

Boshqa davlatlarda esa QQS, resurs soliqlari va emis­siya yig‘imlari nisbatan pastroq.

Hukumat maxsus guruh tuzdi

So‘nggi narx oshishi hatto Germaniya hukumatining o‘zini ham xavotirga soldi. Shu bois maxsus ishchi guruh tuzilib, neft kompaniyalari faoliyati tekshirilmoqda.

Hukumat Yevropadagi boshqa davlatlar tajribasini ham o‘rganmoqda.

Masalan:

• Xorvatiya — narxlar 1,50 yevro/litr darajasida cheklanadi
• Vengriya — benzin 1,51 yevro, dizel 1,59 yevro

Biroq bu cheklovlar asosan mahalliy aholiga tegishli bo‘lib, chet elliklar ko‘proq to‘laydi.

Avstriyada maxsus narx qoidasi joriy qilingan

Avstriyada yoqilg‘i shoxobchalari narxni:

• kuniga faqat bir marta — soat 12:00 da oshirishi mumkin,
• pasaytirish esa istalgan vaqtda mumkin

Bu tizim narxlarni shaffof qiladi, ammo uning samaradorligi hali bahsli.

Neft kompaniyalari tanqid ostida

Germaniya iqtisodiyot vaziri Katarina Rayxe narxlar tez ko‘tarilib, sekin tushayotganini tanqid qilib, bu mexanizmni o‘zgartirish kerakligini aytdi.

Uning taklifiga ko‘ra, Germaniyada ham narxni kuniga faqat bir marta oshirish tartibi joriy etilishi mumkin.

Shuningdek, siyosatchilar neft kompaniyalarini inqirozlardan foyda ko‘rishda ayblamoqda.

Berlinlik iqtisodchi Ferdinand Fixtner tadqiqotiga ko‘ra, so‘nggi narx oshishini faqat xom neft narxi bilan tushuntirib bo‘lmaydi — bunda kompaniyalar katta foyda olayotgani qayd etilgan.

Neft sanoati ayblovlarni rad etdi

Yirik kompaniyalar — BP va Shell rahbarlari bu ayblovlarni inkor etdi.

Sohaviy uyushma vakili Kristian Kyuxenning aytishicha:

• foyda marjasi o‘zgarmagan,
• narx oshishi faqat bozor omillari bilan bog‘liq

U shuningdek hukumatning bozorga aralashuv rejasini tanqid qildi.

Mutaxassislar eslatishicha, yoqilg‘i narxining yarmidan ko‘pi soliqlar va yig‘imlardan iborat.

Shu bois narxni tushirish uchun asosiy e’tibor davlat siyosatiga qaratilishi kerak, aks holda bozordagi raqobatga aralashish yetarli samara bermasligi mumkin.