BMT: yaqin 5 yil ichida rekord darajada issiq ob-havo kuzatilishi mumkin

Jahon Meteorologiya Tashkiloti va britaniyalik iqlimshunoslar Yer sayyorasi yaqin besh yil davomida yana bir necha bor rekord darajadagi issiqlikka duch kelishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Mutaxassislar fikricha, kuchli El Ninyo hodisasi global iqlim o‘zgarishi bilan birlashib, ekstremal ob-havo xavfini yanada oshirmoqda.

Hisobotga ko‘ra, 2026–2030-yillar oralig‘ida global haroratning sanoatlashuvdan oldingi davrga nisbatan 1,5 darajadan yuqori bo‘lish ehtimoli 75 foizni tashkil etadi. Bu esa Paris Agreement doirasida belgilangan xavfsiz iqlim chegarasining muntazam ravishda buzilishi mumkinligini anglatadi.

Iqlimshunoslar kamida bir yil ichida Yer tarixidagi eng issiq yil rekordi yangilanish ehtimoli 86 foiz ekanini ta’kidladi. Eslatib o‘tamiz, hozircha rekord 2024-yilda qayd etilgan edi.

Ekstremal issiqlar va tabiiy ofatlar kuchayadi

Olimlarning fikricha, haroratning har bir qo‘shimcha 0,1 darajaga ko‘tarilishi:

• kuchli issiq to‘lqinlari,
• qurg‘oqchilik,
• o‘rmon yong‘inlari,
• oziq-ovqat narxlarining keskin oshishi,
• suv tanqisligi

kabi xavfli oqibatlarni yanada kuchaytiradi.

Amazon Rainforest hududida kuchli qurg‘oqchilik va yirik o‘rmon yong‘inlari xavfi ortishi prognoz qilinmoqda. Mutaxassislar Amazonka o‘rmonlari atmosferadagi karbonat angidridni yutuvchi eng muhim tabiiy tizimlardan biri ekanini eslatmoqda.

Arktika sayyoradan tezroq isimoqda

Hisobotda Arktika hududi Yerning boshqa qismlariga qaraganda 3,5 baravar tezroq isiyotgani qayd etilgan. Muzlik va qor qoplami kamayishi tufayli quyosh nuri qaytarilishi pasaymoqda va bu jarayon isishni yanada tezlashtirmoqda.

Prognozlarga ko‘ra:

• Arktikada qishki harorat yaqin besh yil ichida me’yordan deyarli 2,8 darajaga yuqori bo‘ladi;
• yozgi dengiz muzlari maydoni esa yanada qisqaradi.

El Ninyo hodisasi ta’siri

Mutaxassislar rekord issiqlikning yana bir asosiy omili sifatida El Ninyo hodisasini ko‘rsatmoqda. Ushbu tabiiy hodisa Tinch okeanining markaziy qismida suv haroratining ko‘tarilishi bilan bog‘liq bo‘lib, dunyo bo‘ylab ob-havo tizimlariga ta’sir qiladi.

Kutilishicha, kuchli El Ninyo:

• global haroratni vaqtincha yanada oshiradi;
• o‘rmon yong‘inlari xavfini kuchaytiradi;
• ayrim hududlarda kuchli yog‘ingarchilik va suv toshqinlariga sabab bo‘ladi.

Yevropa ham rekord issiqlardan aziyat chekmoqda

So‘nggi haftalarda Fransiya va Buyuk Britaniyada tarixdagi eng issiq may kunlari qayd etildi. Hattoki Oslo kabi odatda salqin hududlarda ham harorat me’yordan ancha yuqori bo‘lmoqda.

Iqlimshunoslarning ta’kidlashicha, bunday anomal issiqlar endilikda kam uchraydigan hodisa emas, balki global iqlim o‘zgarishining bevosita oqibatiga aylanmoqda.