Nima uchun ko‘z qovoqlari uchadi va bu holat qachon xavfli?

Ko‘pchilik kamida bir marta ko‘z qovoqlarining beixtiyor titrashini sezgan. Bu holat yoqimsiz bo‘lib, e’tiborni chalg‘itadi va bezovtalik keltirib chiqaradi. Mutaxassislar kuzatuviga ko‘ra, ayollar erkaklarga nisbatan ko‘z qovoqlari uchishidan ko‘proq shikoyat qilishadi. Shifokor-oftalmolog Anna Panova ushbu holat nimadan kelib chiqishi va qaysi vaziyatlarda e’tibor talab qilish kerakligi haqida batafsil tushuntirib berdi. Daryo shular haqida yozmoqda.

Ko‘z qovoqlarining uchishi tibbiyotda miokimiya deb ataladi. Bu jarayonda ko‘z olmasi emas, balki qovoq mushaklari beixtiyor qisqaradi. Miokimiya odatda to‘satdan paydo bo‘ladi va odam uni nazorat qila olmaydi. Texnik jihatdan bu bir yoki bir nechta ko‘ndalang mushak tolalarining qisqa muddatli va takrorlanuvchi tortilishidir.

Miokimiyaning aniq sababi hozircha to‘liq aniqlanmagan. Shifokorlar bu holatning kelib chiqishi bo‘yicha bir nechta ilmiy nazariyalarni ilgari surishgan, biroq yagona xulosa hanuz mavjud emas. Shunga qaramay, amaliyotda qovoq uchishini qo‘zg‘atuvchi omillar yaxshi ma’lum. Eng avvalo, bu stress, umumiy charchoq va asabiy zo‘riqish bilan bog‘liq. Ayniqsa, kompyuter qarshisida uzoq vaqt ishlash, ko‘zga haddan tashqari yuklama tushishi va uyqu yetishmasligi miokimiya paydo bo‘lish ehtimolini oshiradi.

Bundan tashqari, ko‘p miqdorda qahva ichish, achchiq choy, spirtli ichimliklar va energetik ichimliklar ham nerv tizimini qo‘zg‘atib, qovoq mushaklarining titrashiga sabab bo‘ladi.

Shuningdek, miokimiyaning rivojlanishiga boshqa omillar ham ta’sir qiladi. Ular orasida ko‘rish qobiliyatining noto‘g‘ri korreksiyasi, ya’ni sizga mos kelmaydigan ko‘zoynak yoki linzalar taqish, “quruq ko‘z” sindromi, migrenga qarshi ayrim dori vositalarini qabul qilish, turli allergik reaksiyalar muhim o‘rin tutadi. Bundan tashqari, B guruhi vitaminlari va magniy yetishmovchiligi ham nerv-mushak impulslarining buzilishiga olib kelib, qovoq uchishini kuchaytirishi mumkin.

Ko‘p hollarda miokimiya sog‘liq uchun xavfli hisoblanmaydi. U qisqa vaqt davom etadi va maxsus davolashsiz, o‘z-o‘zidan yo‘qoladi. Shunga qaramay, ushbu holat tez-tez takrorlanmasligi yoki uzoq davom etmasligi uchun turmush tarziga e’tibor berish muhim. Mutaxassislar qovoq uchishining oldini olish uchun quyidagi tavsiyalarga amal qilishni maslahat beradi:

— stress va ortiqcha charchoqni kamaytirish, ish jarayonida, ayniqsa kompyuterda ishlaganda muntazam tanaffuslar qilish;

— qahva, choy, alkogol va energetik ichimliklarni cheklash;

— yetarlicha uxlash: katta yoshli odam kuniga kamida 7–8 soat uxlashi lozim;

— muvozanatli va to‘yimli ovqatlanish, organizmni zarur vitamin va minerallar bilan ta’minlash.

Agar ko‘z qovoqlarining uchishi bir oydan ortiq vaqt davom etsa yoki unga boshqa xavotirli belgilar qo‘shilsa, albatta shifokorga murojaat qilish kerak. Bunday belgilar qatoriga ko‘rish qobiliyatining pasayishi, yuz mushaklarida titroq yoki og‘riq, ko‘z va qovoqlarning qizarishi kiradi. Mutaxassisga murojaat qilish orqali kasallikning asl sababini aniqlash va bosh miya patologiyalari, asab-mushak tizimi kasalliklari hamda boshqa jiddiy muammolarni o‘z vaqtida istisno qilish mumkin.